PAMUK GABARDN KUMALARDA DK RANDIMANI VE KAYMASI 

ZET 
Giysi kalitesi eitli faktrlerin bir bileimidir. Bu faktrler iersinde dikim prosesi nemli bir yer tutmaktadr. stenilen dikim kalitesinin elde edilmesinde diki randman ve kaymas temel kalite belirleyicileri olarak rol oynamaktadrlar. Bu almada gabardin kumalarda eitli kuma ve diki iplii zelliklerine bal olarak dikirandman ve kaymas analizi yaplmtr. Bu amala 10 ayr pamuk gabardin kuma ve 14 ayr incelikte dikiiplii kullanlmtr. Diki randman hafif gramajl kumalarda kullanlan diki ipliinin inceliine bal olarak artarken orta ve ar gramajl kumalarda ise azalmaktadr. Kaln diki iplikleri orta ve ar gramajl kumalarda daha yksek diki randman vermitir. Pamuk/polyester diki iplikleriyle dikilen kumalarda en yksek, merserize pamuk diki iplikleriyle dikilen kumalarda ise en dk diki kaymas deerleri elde edilmitir.  

1. GR(INTRODUCTION) ipliinin seimi, diki parametrelerinin optimizas
yonu, kumaa giysi formu verilebilmesindeki Bir giysinin temel fonksiyonu, insan vcudunu scak kolaylklar ve giysinin kullanm esnasndaki veya souk evresel etkilerden korumak ve dperformans gibi birtakm faktrlerle de ilikilidir. materyallerden kaynaklanan yaralanmalar nlemek Kuma iin diki ipliinin seimi eitli faktrlere olarak ifade edilebilir [1]. Bir giysi bu temel baldr. Bunlar; fonksiyonunun yan sra gerek estetik gerekse kullanm alarndan da eitli kalite gerekliliklerini Kuma ve diki ipliinin boyutsal ve mekaniksel yerine getirmelidir. zellikleri 
 Bu zelliklerin uyumu, 
Kuma kalitesi tek bana yksek kalitedeki giysiretimi iin yeterli deildir. ki boyutlu kuman   Dikim Prosesi,
boyutlu giysiye dntrebilmesi, uygun dikiGiysinin kullanlaca yer.
Benzer ekilde giysi kalitesi ve performans, dikim mukavemeti, diki kaymas, diki bzlmesi, grnm ve kuma ipliklerinin ayrlmas gibi eitli faktrlere baldr ve bu faktrler konfeksiyon biliminin en nemli konularndan biri olarak deerlendirilen kuman dikilebilirliine etki ederler [2]. Bir dikim prosesinde kuma ve diki iplii temel unsurlardr. stenilen dikim kalitesinin elde edilebilmesi kuma ve diki ipliinin mekanik ve boyutsal zellikleriyle ilikilidir. Bu zellikler ayn zamanda kuman dikilebilirlik zelliklerinin analizi iin de gerekli temel verileri oluturmaktadrlar. Giysi retimde kullanlacak olan kuman dikilebilirliine etki eden faktrlerden ikisi dikim randman ve diki kaymasdr. 
Dikim randman, dikilmi kumalarda diki kopma dayanmnn kuma kopma dayanmna oran olarak ifade edilmektedir. Dikim randman, kuma ve dikiipliinin gerilme zellikleri, kombinasyonu, dikimakinesi ve dikim parametrelerine (diki tr, dikiskl, diki pay, diki inesi) bal olarak deimektedir. stenilen dikim kalitesinin eldesi iin bu deerin %80 ve zeri olmas gerekmektedir [3]. 
Bilindii gibi bir giysiye vcudun gerek dinamik gerekse statik hareketlerinden kaynaklanan eitli gerilimler uygulanmaktadr. Bu gerilim kuvvetleri zellikle dikim blgelerinde kopmalara ve yrtlmalara neden olabilmektedir. Yksek dikim randmanna sahip giysiler bu kuvvetlere diren gsterebilmektedirler.  
Herhangi bir gerilim etkisi altnda diki hattnda grlen kopmalar diki admlarnda veya kumaipliklerinde grlmektedir. Kuma ipliklerinde meydana gelen kopmalar genellikle dk mukavemetli kumalarn yksek kopma mukavemetine sahip diki iplikleriyle dikilmesi sonucunda olumaktadrlar. Diki izgisinde grlen kopmalar ise dikilerin ilmek mukavemetlerinin dklnden kaynaklanmaktadr. lmek kuvvetleri, diki ipliklerinin fiziksel zellikleri, sklk deerleri ve dikitrlerine gre deiim gstermektedirler. Giysilere uygulanan herhangi bir gerilim kuvveti sonucunda bir kopma meydana gelecekse kopmann ncelikle dikiadmlarnda gereklemesi tercih edilmektedir. Bunun nedeni, kuma ipliklerinde oluacak bir yrtlmann giderilebilmesinde karlalacak zorluklardr [4, 5]. 
Giysilerde gerek kumalarn gerekse dikiin vcut hareketlerine uyum salayacak ekilde bir esneklie sahip olmasgerekmektedir. Ancak dikiten beklenilen esneklik, kuman esnekliinden fazla olmamaldr. Diki esnekliinin yksek olduu durumda, dikiin esneklik snrna ulalmadan kumaipliklerinde kopmalar meydana gelerek byk hasarlara neden olacaktr [6]. 
Diki kaymas, dikilmi kumalarda diki btnlnn diki izgisinde veya dikie paralel ekilde iplik 
Pamuk Gabardin Kumalarda Diki Randman ve Kaymas

kaymas nedeniyle ksmen veya tamamen bozulmasdr. Belli bir fiziksel etki ile atk ipliklerinin zg ya da zg ipliklerinin atk zerinde kaymassonucu oluur. plik kaymas sonucu kuman yzey grnts bozulur ve giysinin kullanm sresi azalr. Bu nedenle dokuma kumalarda ipliklerin kaymaya kar mukavemeti olduka nemlidir [7]. 
Diki kaymasnn belirlenmesinde dikili ve dikisiz kumalarn uzama oranlar arasndaki farkllk esas alnmaktadr ve gevek rg yapsna sahip, iplik yzme oran yksek kumalarda diki kaymalar daha youn grlmektedir [2, 5]. 
Bu almada, giysi retiminde youn olarak kullanlan pamuk gabardin kumalarda gerek kumagerekse diki ipliinin eitli boyutsal ve gerilimsel zelliklerine bal olarak dikim randman ve dikikaymasnn analizi yaplm ve neriler sunulmutur.  
2. MATERYAL ve METOD (MATERIALS and METHODS) 
Aratrmada farkl birim arlklarda on ayr gabardin kuma kullanlmtr. Bu kumalarn birim arlklarsrasyla 180, 205, 220, 245, 255, 280, 310, 340, 360 ve 385 gr/m2 dir. almada kullanlan diki iplikleri ve etiket numaralar ise Tablo 1de verilmitir.  
Tablo 1. Diki iplii trleri (Sewing thread types) 
plik Tr  plik Kodu  Etiket Numaras  
Merserize Pamuk  MC  24  
Merserize Pamuk  MC  40  
Merserize Pamuk  MC  60  
Pamuk/Polyester  CP  20  
Pamuk/Polyester  CP  40  
Pamuk/Polyester  CP  50  
Kesikli Polyester  SP  36  
Kesikli Polyester  SP  50  
Kesikli Polyester  SP  120  
Poly/Poly  PP  60  
Poly/Poly  PP  100  
Poly/Poly  PP  140  
Tekstre Polyester  TP  90  
Tekstre Polyester  TP  180  

Dikiipliklerinin kopma mukavemetleri ve uzama deerleri ASTM D204, kumalarn kopma mukavemeti ve uzama yzdeleri ise ASTM D1682 standartlarna gre belirlenmitir. Dikim randman ve diki kaymas deerlerinin tespitinde ASTM D1683 standardlar kullanlmtr. Dikim randman deerleri aadaki forml yardmyla bulunmutur: 
Dikilmi kumamukavemeti Dikim randman = x 100 Kuma mukavemeti 

Tm mukavemet ve uzama lmleri Lloyd LR5K mukavemet lm cihaznda (CRE) gerekletirilmitir. 
Aratrmada test rnekleri iin uygulanan dikim koullar aada verilmitir: 
 
Makine Tr: Brother DB2-B737 

 
Makine Hz: 4000 diki/dak 

 
Diki Tr: Dz Diki (301) 

 
Diki Younluu: 4 diki/cm 

 
Diki Pay: 1.5 cm 

 
ne Numaras: Hafif (180, 205 ve 220 gr/m2) ve orta arlktaki (245, 265, 280 ve 310 gr/m2) kumalar iin 14, ar kumalar iin (340, 360, 385 gr/m2) 16 numara ine kullanlmtr. 

 
Diki makinesinde alt ve st ipliklerin gerginlii dengeli bir diki oluturacak ekilde ayarlanmtr. 

 
Dikibzlmesini nlemek amacyla besleme dilisinin st noktas ile ine plakas arasndaki uzaklk, hafif ve orta arlk grubundaki kumalar iin 


0.8 mm, ar kumalar iin 1.1 mm olacak ekilde ayarlanmtr. 
Test edilecek rnekler, standart atmosfer koullarnda (20 0C, % 65 relatif nem) 24 saat bekletilmilerdir. 
. Ycel 



3. ARATIRMA BULGULARI ve TARTIMA (FINDINGS and DISCUSSION) 
Bir dikim ilemi kuma ve diki ipliinin etkileimi sonucunda olumaktadr. Bu ilem bir giysinin meydana gelebilmesi iin temel bir koul olmakla birlikte, ayn zamanda giysi kalitesinin temel belirleyicileri arasnda da yer almaktadr. Giysi retimi srasnda gerek kumaa gerekse diki ipliine eitli gerilim kuvvetleri etki etmektedir. Bu kuvvetlerin etki derecesi kuma ve diki ipliinin sahip olduu mukavemet ve boyutsal zelliklere balolarak deimektedir. 
Aratrma kapsamndaki kumalara ait boyutsal zellikler ile mukavemet deerleri Tablo 2 ve Tablo 3de verilmitir. 
Tablo 2de grld gibi 180 ve 200 gr/m2 arlndaki kumalar 2/1 dimi, dier kumalar ise 3/1 dimi rg yapsna sahiptirler. Kuma kalnlk deerleri ise kuma arlna bal olarak artmaktadr. Aynekilde kuma arlklar da iplik numaralarveya sklk deiimlerine gre farkllamaktadr. Tablo 3de kuma kopma mukavemetlerinin kumaarlna bal olarak artt grlmektedir. 
Bu deiimde sklk ve iplik numara deiimleri de rol oynamaktadr. Kumalarn kopma anndaki uzama yzdeleri ise genel olarak dzensiz deerler almakla 
Tablo 2. Gabardin kumalarn boyutsal zellikleri (Dimensional properties of gabardine fabrics) 
KumaArl(g/m2)  plik Numaras(Ne)  Sklk Deerleri  KumaKalnl (mm)  rg Tr  
zg  Atk  zg/cm  Atk/cm  
180  30/1  30/1  44.5  38  0.32  2/1Dimi  
205  30/1  24/1  43  36.5  0.34  2/1Dimi  
220  24/1  24/1  43.5  37  0.36  3/1Dimi  
245  24/1  16/1  42  36  0.39  3/1Dimi  
265  20/1  16/1  41.5  33  0.41  3/1Dimi  
280  36/2  16/1  41  33.5  0.47  3/1Dimi  
310  36/2  12/1  41  31  0.59  3/1Dimi  
340  36/2  12/1  42  33.5  0.68  3/1Dimi  
360  30/2  20/2  40  31  0.72  3/1Dimi  
385  30/2  10  44  32  0.79  3/1Dimi  

Tablo 3. Gabardin kumalarn kopma mukavemetleri (Breaking strengths of gabardine fabrics) 
Kuma Arlklar(g/m2)  Kopma Mukavemeti (Newton)  Kopma Uzamas (%)  
zg  Atk  zg  Atk  
180  271.9  188.5  9.8  7.5  
205  275.5  179.0  9.3  7.2  
220  299.5  297.9  9.1  8.2  
245  296.8  288.2  9.3  9.9  
265  311.4  309.8  9.8  10.0  
280  319.3  306.6  11.1  11.9  
310  331.4  319.5  11.0  10.3  
340  348.2  331.2  11.9  12.1  
360  379.5  370.2  13.7  12.6  
385  411.2  400.2  14.8  12.9  

birlikte en yksek yzdelere 360 ve 385 gr/m2 arlndaki kumalarda ulalmtr. 
Aratrmada kullanlan diki ipliklerinin boyutsal zellikleri Tablo 4te, mukavemet deerleri ise Tablo 5te gsterilmektedir. En yksek ap deerleri genel olarak pamuk/polyester diki ipliklerinde belirlenmitir. Bu farkllk, filament zerine pamuk liflerinin bir klf eklinde sarlmasndan kaynaklanmaktadr. Bu iplikler ayn zamanda en yksek kopma mukavemeti ve kopma uzamas deerlerine sahiptirler. En dk kopma mukavemeti deerleri 30 tex merserize pamuk, 27 tex kesikli polyester, 33 ve 17 tex tekstre polyester diki ipliklerinde belirlenmitir. plik inceldike kopma mukavemeti deerleri dmektedir. Bu durum ilmek mukavemeti deerleri iin de geerlidir. Tablo 6 ve 7de zg ve atkynlerindeki diki randmandeerleri verilmitir. 
Pamuk Gabardin Kumalarda Diki Randman ve Kaymas

Deneme artlarnda sabit tutulan deerler esas alndnda; 
 
Hafif arlktaki gabardin kumalar (180, 205 ve 220 gr/m2), 45 tex merserize pamuk veya 48 tex poly/poly. 

 
Orta arlktaki gabardin kumalar (245, 265, 280 ve 310 gr/m2), 79.5 tex pamuk/polyester veya 48 tex poly/poly. 

 
Ar gramajdaki gabardin kumalar (340, 360 ve 385 gr/m2), 69 tex merserize pamuk veya 120 tex pamuk/polyester diki iplikleriyle dikildiklerinde en yksek diki randman deerlerini vermektedirler. 


Tablo 8de gabardin kumalarda diki kaymas deerleri grlmektedir. Genel olarak dk arlktaki kumalar, kaln diki iplikleriyle dikildiklerinde diki
Tablo 4. Diki ipliklerinin boyutsal zellikleri (Dimensional properties of sewing threads) 
plik Tr  plik Kodu  Etiket Numaras  plik Numaras(Tex)  Metredeki Bkm  Kat Says plik ap (mm)  
Merserize Pamuk  MC  24  69  570  3  0.28  
Merserize Pamuk  MC  40  45  710  3  0.23  
Merserize Pamuk  MC  60  30  865  3  0.19  
Pamuk/Polyester  CP  20  120  420  3  0.34  
Pamuk/Polyester  CP  40  79.5  580  3  0.31  
Pamuk/Polyester  CP  50  55  600  2  0.29  
Kesikli Polyester  SP  36  90  515  3  0.29  
Kesikli Polyester  SP  50  60  600  2  0.28  
Kesikli Polyester  SP  120  27  850  2  0.19  
Poly/Poly  PP  60  48  710  3  0.23  
Poly/Poly  PP  100  31  870  2  0.21  
Poly/Poly  PP  140  23  1050  2  0.18  
Tekstre Polyester  TP  90  33  80  3  0.17  
Tekstre Polyester  TP  180  17  - 3  0.15  

Tablo 5. Diki ipliklerinin mukavemet deerleri (Breaking strengths of  sewing threads) Tablo 7. Atk ynnde diki randman deerleri (%) (Seam efficiency values in weft direction %) 
plik Kodu  Numara (Tex)  Kopma Mukavemeti  Kopma Uzamas  lmek Kopma Mukavemeti (Newton)  lmek Kopma Uzamas Tenasite (cN/Tex)  
MC  69  23.3  11.3  33.3  8.1  33.7  
MC  45  18.4  12.4  25.3  6.8  40  
MC  30  9.3  9.9  17.2  5.1  31  
CP  120  41.4  20.4  63.3  16.4  34.5  
CP  79.5  35.7  21.7  44.4  17.2  44.9  
CP  55  25.8  20.8  51.3  16.2  46.9  
SP  90  30.4  18.9  44.6  14.3  33.7  
SP  60  21.4  18.2  46.6  15.5  35.6  
SP  27  12.2  16.4  27.4  13.8  54.9  
PP  48  21.3  16.6  38.9  16.9  44.3  
PP  31  18.2  18.0  29.4  16.7  58.7  
PP  23  15.6  18.1  22.2  10.7  67.8  
TP  33  9.5  15.3  16.6  12.7  28.7  
TP  17  6.8  14.2  15.6  10.3  40  

Kuma  Dikiplii Numaralar (tex)  
Arl(gr/m2)  MC 69  MC 45  MC 30  CP 120  CP 79.5  CP 55  SP 90  SP 60  SP 27  PP 48  PP 31  PP 23  TP 33  TP 17  
180  44.3  84.6  70.3  55.5  58.4  67.6  44.6  82.7  79.8  79.1  61  57.0  55.1  51.0  
205  49.9  86.6  62.1  56.2  61.6  68.9  44.1  81.9  78.7  78.7  58.4  53.5  53.9  53.4  
220  56.8  86.9  60.1  56.9  70.4  65.6  51.0  78.7  71.1  76.2  59.6  49.7  53.7  51.1  
245  69.6  51.3  57.6  66.1  74.1  64.5  68.6  77.3  54.6  80.1  60.1  48.4  53.5  47.4  
265  73.1  57.6  58.4  65.6  78.6  64.8  71.3  70.0  55.8  78.5  53.6  49.3  49.0  40.3  
280  70.6  58.1  49.5  69.7  79.4  59.6  72.2  71.2  50.1  78.7  54.4  39.6  49.1  42.4  
310  74.6  63.0  50.6  79.7  81.4  61.1  72.6  68.6  47.7  76.4  47.6  38.4  44.4  38.0  
340  81.9  51.6  40.7  81.8  79.0  78.6  77.4  74.6  48.2  70.1  45.5  31.1  45.0  33.1  
360  83.6  45.1  28.0  94.4  82.2  78.0  85.9  81.1  46.6  60.3  45.3  30.3  39.1  29.5  
385  86.8  42.2  26.2  96.7  84.0  73.4  83.4  81.0  35.5  53.9  40.1  27.1  38.8  19.2  

Kuma  Dikiplii Numaralar (tex)  
Arl(gr/m2)  MC 69  MC 45  MC 30  CP 120  CP 79.5  CP 55  SP 90  SP 60  SP 27  PP 48  PP 31  PP 23  TP 33  TP 17  
180  31.1  73.1  68.1  54.1  57.8  65.2  33.1  80.1  75.6  82.3  60.1  54.2  57.0  56.1  
205  40.6  74.7  60.2  55.6  56.7  66.3  39.1  81.1  77.2  82.8  56.6  50.1  56.1  50.0  
220  51.1  74.5  59.9  57.2  68.1  64.7  45.5  77.7  69.8  80.0  50.3  45.6  49.2  50.7  
245  70.1  44.1  55.1  60.6  71.3  60.1  66.6  75.6  50.3  78.8  57.0  44.1  50.6  48.2  
265  70.0  43.2  57.4  64.3  72.4  63.2  66.9  68.8  50.6  75.0  49.2  39.6  45.8  38.4  
280  68.2  48.6  50.2  67.6  76.6  55.8  55.6  70.1  49.8  74.2  50.4  37.7  45.4  38.8  
310  74.1  51.1  47.6  77.2  79.1  60.3  70.8  65.6  45.5  73.3  45.5  35.5  39.8  30.6  
340  78.2  50.3  45.5  81.8  76.6  72.1  74.2  70.2  48.8  69.9  47.8  29.6  39.7  32.1  
360  84.0  40.4  29.6  88.6  77.1  76.5  80.1  80.7  34.6  58.6  40.8  28.2  35.0  23.4  
385  89.9  40.5  21.1  88.5  74.2  73.2  79.9  78.7  35.8  50.7  37.7  26.6  34.6  17.6  

kayma deerleri artarken ince diki iplikleriyle dikildiklerinde kayma deerleri azalmaktadr. Orta ve ar gramajdaki gabardin kumalarda ise kaln dikiiplikleri daha az kayma deerleri vermektedir. En az kayma deerleri, merserize diki iplikleriyle dikilen gabardin kumalarda elde edilmitir. 
Bunun nedeni, kuma ile merserize pamuk dikiipliinin uzama deerleri arasndaki uyum olarak dnlebilir. Yksek kopma uzamas deerlerine sahip pamuk/polyester diki ipliklerin en yksek kayma deerlerini vermeleri bu dnceyi dorular niteliktedir. Bu durum, pamuk/polyester dikiiplikleriyle gabardin kumalarn uzama yzdeleri arasndaki farklln bir sonucudur. 
Tablo 8deki deerler esas alndnda hafif arlktaki gabardin kumalar 30 tex merserize pamuk veya 27 tex kesikli polyester diki iplikleriyle dikilmesi nerilebilir. Orta ve ar gramajlkumalarda ise 69 tex merserize pamuk veya 90 tex kesikli polyester diki iplikleri daha az kayma deerleri vermektedirler. Gerek diki randmangerekse kayma deerlerinin grafiksel gsterimleri srasyla ekil 1, 2 ve 3de verilmitir. 
Kuma/diki iplii zellikleri ile diki randman/dikikaymas arasndaki korelasyon deerleri Tablo 9da verilmitir. 
Tablo 8. Diki kaymas deerleri (mm) (Seam slippage values) 
Kuma  Dikiplii Numaralar (tex)  
Arl(gr/m2)  MC 69  MC 45  MC 30  CP 120  CP 79.5  CP 55  SP 90  SP 60  SP 27  PP 48  PP 31  PP 23  TP 33  TP 17  
180  3.5  2.6  0.5  9.6  7.6  6.0  8.1  2.3  1.4  2.7  1.9  1.6  2.4  2.0  
205  3.2  2.7  1.2  8.8  7.7  5.8  9.3  2.5  1.1  2.9  2.6  2.5  2.5  2.9  
220  3.1  2.8  2.1  8.9  6.9  6.7  9.6  2.6  2.0  3.4  2.8  2.6  2.2  2.6  
245  2.9  2.9  2.7  3.2  7.0  6.1  2.4  3.5  3.2  2.8  2.3  3.9  3.7  3.8  
265  2.2  3.2  2.6  3.1  5.1  5.9  2.3  3.1  3.9  3.5  3.1  2.2  3.2  3.9  
280  2.0  2.3  2.7  3.4  4.7  5.1  1.9  4.9  3.6  3.6  3.4  4.4  3.9  5.2  
310  2.1  2.7  3.0  2.9  4.0  5.0  2.0  4.8  4.1  4.3  4.6  5.6  4.6  6.5  
340  1.5  2.0  2.4  2.7  4.1  4.9  2.1  2.8  5.2  5.6  4.9  5.5  4.8  9.5  
360  1.4  1.7  3.5  2.4  3.8  5.3  1.8  2.4  5.0  4.5  5.6  6.3  6.9  9.6  
385  0.7  1.4  3.8  1.5  2.6  6.2  1.6  4.4  6.9  4.8  6.6  8.1  6.6  12.1  


100
90
80
70
60
50
40
30
20
10
0

180 205 
MC 69 MC 45 MC 30 CS 120 CS 79,5 CS 55 SP 90 SP 60 SP 27 PP 48 PP 31 PP 23 TP 33 TP 17 

220 245 265 280 310 340 360 385 
Randman (%) Randman (%) 
Kuma Arl (gr/m2) ekil 1.  zg ynndeki diki randman deerlerinin grafii (Graphic of seam efficiency values in warp direction) 
100  
90  
80  
70  
 
 
 
 
 
 
 MC 69  

 
 
 
 
 MC 45  
60  
 
 
 
 
 
 MC 30  

 
 
 
 
 CS 120  
50  
 
 
 
 CS 79,5  

 
 
 
 CS 55  
40  
 
 
 
 
 
 SP 90 SP 60  

 
 
 
 SP 27  
30  
 
 
 
 PP 48  

 
 PP 31  
20  
 
 PP 23  

 TP 33  
10  
 TP 17  
0  
 
 
180  205  220  245  265  280  310  340  360  385  
Kuma Arl (gr/m2)  

ekil 2. Atk ynndeki diki randman deerlerinin grafii (Graphic of seam efficiency values in warp direction) 
Diki randman, kuman kopma uzamas (r=0.96) ve mukavemeti (r=0.94) ile yksek bir korelasyona sahiptir. En dk korelasyon diki randman ile diki iplii kopma uzamas (r=0.72) arasndadr. Dikikaymas ile kuma kopma uzamas arasnda negatif bir korelasyon (r= - 0.93) belirlenmitir. Ayrca dikikaymas ve kuma mukavemeti arasnda olduka yksek bir korelsyona vardr (r=0.97). 
13
12
11
10
9
8
7
6
5
4
3
2
1
0



180 205 220 245 265 280 310 340 360 385 Kuma Arl (gr/m2) ekil 3. Diki kaymas deerlerinin grafii (Graphic of seam slippage values) 
Tablo 9. Korelasyon deerleri (Correlation coefficients) 
Kayma Deeri (mm) 
zellikler  Korelasyon Katsaylar (r)  
Diki Randman/Dikiplii Mukavemeti  0.91  
Diki Randman/Dikiplii Kopma Uzamas  0.72  
Diki Randman/lmek Dikiplii Mukavemeti  0.77  
Diki Randman/lmek Dikiplii Kopma uzamas  0.84  
Diki Randman/Kuma Mukavemeti  0.94  
Diki Randman/Kuma Kopma Uzamas  0.96  
Diki Kaymas/ Dikiplii Mukavemeti  0.78  
Diki Kaymas/ Dikiplii Kopma Uzamas  0.58  
Diki Kaymas/ lmek Dikiplii Mukavemeti  0.57  
Diki Kaymas/ lmek Dikiplii Kopma uzamas  0.69  
Diki Kaymas/ Kuma Mukavemeti  0.97  
Diki Kaymas/ Kuma Kopma Uzamas  - 0.93  

4. SONU (RESULT) 
Bir kuman dikilebilirlik zellikleri bu kumatan retilecek olan giysinin kalitesine nemli llerde etki etmektedir. Diki randman ve kaymas kuman dikilebilirliine etki eden temel faktrler arasnda yer almaktadr. Bu almada pamuk gabardin kumalarda  diki iplii ve kuma zelliklerine bal olarak dikirandman ve kaymas analizi yaplmtr. Buna gre, ince diki iplikleriyle dikilen dk arlktaki gabardin kumalarda diki randman artarken orta ve ar gramajdaki gabardin kumalarda ise azalmaktadr. Orta ve ar gramajdaki gabardin kumalar kaln dikiiplikleriyle daha yksek diki randman deerleri vermektedirler. Diki randman, kuman kopma uzamas ve mukavemetiyle yksek korelsyona sahiptir. 
Ayrca diki iplii mukavemeti de diki randmannarttrmaktadr. Kaln diki iplikleri dk arlktaki gabardin kumalarda yksek diki kaymas deerleri verirken orta ve ar gramajlarda ise daha az kayma deerleri elde edilmektedir. Genel olarak merserize pamuk diki iplikleriyle dikilen gabardin kumalarda daha az kayma grlmektedir. Bu durum, diki iplii ve kuma arasndaki kopma uzama deerleri farknn az olmasndan kaynaklanmaktadr. Pamuk/polyester diki iplikleri tm gabardin kumalarda yksek deerde diki kaymas etkisi yaratmaktadr. Ayrca diki kaymas, kumamukavemeti ile yksek bir korelasyona sahipken, kuma kopma uzamasyla negatif bir korelasyon deeri vermitir. 

